7 CÔNG VIỆC KIẾM TIỀN ĐẦU ĐỜI CỦA BẠN LÀ GÌ?


1. My First Job: 6-7 tuổi.

Lượm ve chai. Lũ trẻ con nhà quê tụi mình có rất nhiều trò. Nhưng thứ thích làm nhất là trò trao đổi Hàng – Hàng. Cứ mò mẫm nhặt túi bóng, giấy vụn, chai thủy tinh… ngoài ruộng; rửa qua nhét vào góc vườn. Mỗi tuần sẽ có 1 bác đạp xe đi thu gom. Thường thì bác ý mang theo nhiều vòng, nhẫn hoặc kẹo kéo, kẹo 7 tầng, dây chun để trao đổi với lũ trẻ. Nhớ nhất mơ ước của mình ngày ấy là một cái nhẫn màu xanh “lá mạ”.

2. 8 tuổi – 1984
Luồn chun quần may gia công: 10 cái được 2 hào. Hồi đó mình 8 tuổi. Hàng ngày khi ba mẹ may gia công kiếm tiền, mình được giao việc… luồn chun quần. 1 tối luồn mãi mới xong 8-9 cái thôi vì mỏi tay và buồn ngủ ríp mắt.

3. 10 tuổi. 1986
Nuôi lợn (chân lon ton thôi). Thời bao cấp, để có thêm thu nhập, hầu hết các gia đình đều phải có việc làm thêm. Nhà mình Ba mẹ nuôi hàng trăm con gà, rồi nuôi lợn trong cái bếp 2m2 (hai mét vuông) với vừa bếp, vừa chạn, vừa chỗ tắm, vừa chuồng lợn + gà. Gà ở phía trên còn lợn ở phía dưới, chừa ra độ nửa mét làm chỗ đứng tắm. Muốn tắm thì phải tắm sạch cho lợn, gà, xong, xách nước mới tắm được vì chuồng rất hôi, bẩn…

Nhiệm vụ của mình là nấu cám, cho lợn ăn ban ngày, dọn phân, tắm cho lợn, cho lũ gà ăn, nhặt trứng.
Vài tháng 1 lứa lợn, ngày đó cũng phụ giúp ba mẹ được 1 khoản chi thu hàng tháng.

4. 16 tuổi – 1992-1993
Công việc đầu tiên thực sự được trả lương là đi phát tờ rơi thời sinh viên. Mỗi lần Phát 3 ngày, mỗi ngày được 30k, Có 90k trong túi lúc đó (năm 1993-1994) là số tiền kha khá (Học phí nếu là SV Chính quy giai đoạn đó khoảng 300k/ 1 kỳ).

Đứng mỏi chân 1 buổi (mà phải mặc đẹp và đi giày cao gót vì phát trong sự kiện) khá oải, nhưng rất vui.

5. 18 tuổi. 1994
Công việc số 2 kiếm tiền thời SV, lại cũng là 1 CV liên quan đến nghề: Làm khảo sát thị trường. Chúng mình được học những bài học đầu tiên về NCTT chuyên nghiệp; với bản đồ xác định tuyến, điểm, tập tài liệu phỏng vấn tầm 50 trang, rất nhiều câu hỏi phải học và biết cách hỏi.

Mỗi bài được trả cũng khoảng 30k, làm nhiều được nhiều. Bài phỏng vấn xong mà không đạt thì cũng không được trả tiền. Thuy Hanh Nguyen hồi đó rất sướng vì không phải đi Phỏng vấn mà được làm chân Kiểm tra, phê duyệt bài. Hỏi chán chê mất gần 1h / 1 bản phỏng vấn, xong lại mất công đi từng nhà, xin phép được phỏng vấn, đáp viên không đúng tiêu chuẩn –> lại đi ra chọn nhà khác. May hồi đó người dân rất hiền, lành. Không gặp phải ai mắng mỏ. Chỉ ngại nhất là khi hỏi 7-8 câu mới xác định đáp viên không phù hợp. Chào và đi ra trong khi tay mình cầm 1 món quà, nhưng họ không được nhận (vì chỉ có ai hoàn tất phỏng vấn mới có quà).

Hoạt động NCTT hồi đó giúp mình bắt đầu “vỡ lẽ” ra phương pháp đưa 1 sản phẩm mới vào thị trường của các thương hiệu đa quốc gia. Sau đợt khảo sát chừng 1 năm thì những sản phẩm thuộc ngành đó mới lần đầu tiên xuất hiện trên thị trường Việt Nam.

6. 18 tuổi. 1994
Dịch thuật Hợp đồng. Ngày đó bị Ba mình bắt phải dịch xuôi HĐKT (Tiếng Anh) của công ty ông sang Tiếng Việt. Dịch trầy trật 1 tháng mới xong 15 trang hợp đồng vì phải tra từ điển. Dịch truyện còn đỡ, dịch HĐKT toàn những từ trong Tiếng Việt mình cũng không hiểu nghĩa, nên càng vật lộn. Dịch xong viết lại, thấy đọc lên không hợp lý, lại tự phải tìm báo đọc xem sửa từ ngữ thế nào. Ngày đó khoảng năm 1994, chưa có Internet nên mọi thứ đều đọc và tra bản viết. Thực sự vật lộn với ngôn ngữ.

Được trả công cao cho các bản dịch ngày đó làm mình hý hửng lắm. Tuy nhiên mãi sau này mới biết Papa chỉ bắt mình “dịch chơi” thôi để rèn chứ ông đã có người dịch hợp đồng chuẩn từ trước.

7. 20 Tuổi. 1996
Công việc đầu tiên thực sự được ký hợp đồng, trả lương hàng tháng là làm nhân viên 1 văn phòng Đại diện thương mại (Liaison office). Mô hình VPDD TM hồi đó khá thú vị. Do có mối quan hệ kết nối với nhiều DN muốn tìm hiểu thị trường Việt Nam, chị Trưởng VP ngày đó đã mở ra 1 mô hình VP Đại diện đặc biệt, nhận làm đại diện cho nhiều công ty nước ngoài, mỗi công ty trả 1 khoản nhỏ (để họ có người phát triển thị trường ở Việt Nam mà chưa phải chi trả nhiều và không phải đăng ký).

Mô hình này hiện nay cũng được các DN SMEs Việt Nam áp dụng khi tìm kiếm thị trường ở nước ngoài.

Tuy nhiên, cái đặc sắc của VP này là mỗi quốc gia, chị trưởng VP khi đó chỉ nhận 1 -2 DN với nhiều ngành rất khác nhau, từ hương liệu phục vụ sản xuất, bao gói thực phẩm, máy móc sản xuất… nên chúng mình có cơ hội hiểu biết rất nhiều ngành, nhiều mô hình KD của các quốc gia khác nhau.
Đây cũng là công việc giúp mình học hỏi được rất nhiều kiến thức và kỹ năng. Vì không chỉ được đào tạo về kiến thức sản phẩm, còn được tiếp xúc với máy móc hiện đại, làm việc trực tiếp với CEO hoặc CCO của DN nước ngoài, dịch thuật, soạn thảo báo giá, hợp đồng và mở LC…. Khi các DN sang Việt Nam, lại liên hệ với sở ban ngành và DN lớn tại các địa phương, dẫn đoàn đi làm việc với vai trò trợ lý Việt Nam.

Giai đoạn làm việc ở VP Đại diện tuy ngắn, nhưng với mình có nhiều cơ hội và trải nghiệm rất quý. Có những dự án rất lớn như Hiện đại hoá Ngành Tàu lửa Việt Nam, Hiện đại hoá ngành CNTT Việt Nam, ngồi cùng làm việc trực tiếp với LĐ Bộ, BGĐ Đường Sắt Việt Nam và các tỉnh, GĐ nhiều Sở ngành… Và mặc dù không học chuyên ngành Tiếng Anh nhưng vẫn phải làm chân trợ lý phiên dịch, tổ chức, hỗ trợ các đoàn chuyên gia.

Sau đó, từ 1997-2000 vẫn còn nhiều việc khác mới chốt hạ bằng việc mở công ty Thanhs năm 2000. Nhìn lại mới thấy, hoá ra mọi công việc đều có liên kết với nhau, cho mình những kinh nghiệm đầu đời quý giá để thực sự vận hành 1 mô hình KD mới.

7 công việc đầu đời của Vân đó. Vậy còn 7 công việc của bạn? Hãy cùng hồi tưởng và chia sẻ nhé.

Bình Luận

Đặng Thanh Vân

Chiến lược thương hiệu cá nhân trên Facebook - Skills for Change
Sứ mệnh cá nhân